Nikozja – Dwudzielna Dusza Cypru: Wprowadzenie do Unikalnej Stolicy

Nikozja – Dwudzielna Dusza Cypru: Wprowadzenie do Unikalnej Stolicy

W sercu malowniczej wyspy Cypr, gdzie starożytne legendy splatają się z dynamiczną współczesnością, leży miasto o wyjątkowym charakterze – Nikozja, znana również jako Lefkosía. To nie tylko administracyjne centrum i największe miasto Republiki Cypryjskiej, ale przede wszystkim jedyna na świecie stolica, która pozostaje podzielona. Ten historyczny, geopolityczny unikat sprawia, że Nikozja jest miejscem fascynującym, pełnym kontrastów i bogatej, choć czasem bolesnej, historii. Jest to prawdziwe lustro złożonej tożsamości całej wyspy, gdzie tradycje greckie i tureckie współistnieją, tworząc niezwykłą mozaikę kulturową.

Położona na żyznej równinie Mesaria, u stóp gór Pentadaktylos, Nikozja strategicznie dominuje w centralnej części wyspy, co od wieków czyniło ją kluczowym ośrodkiem politycznym, handlowym i kulturalnym. Jej unikalny podział na uznawaną przez społeczność międzynarodową południową część (Republikę Cypryjską) i nieuznawaną Turecką Republikę Cypru Północnego, oddzielone przez strefę buforową ONZ, zwaną „Zieloną Linią”, nadaje jej niepowtarzalny wymiar. To właśnie ta specyfika przyciąga do Nikozji nie tylko turystów, ale także naukowców, dyplomatów i wszystkich zainteresowanych procesami pokojowymi i dialogiem międzykulturowym. Odkrywanie Nikozji to podróż przez wieki historii, ale i zanurzenie się w pulsującym życiu współczesnego miasta, które mimo podziałów nieustannie się rozwija i dąży do jedności.

Echa Przeszłości: Burzliwe Dzieje Nikozji

Historia Nikozji jest równie barwna i złożona, jak jej współczesny obraz. Korzenie miasta sięgają epoki brązu, około 2500 roku p.n.e., choć prawdziwy rozwój rozpoczął się w VII wieku p.n.e., kiedy to obszar ten stał się ważnym miastem-państwem znanym jako Ledra. Przez tysiąclecia Nikozja była świadkiem panowania wielu imperiów i kultur, z których każda odcisnęła swoje piętno na architekturze, tradycjach i tożsamości miasta.

W starożytności znajdowała się pod wpływami asyryjskimi, egipskimi, a następnie perskimi. W IV wieku p.n.e. tereny Cypru, w tym Ledra, zostały podbite przez Aleksandra Wielkiego, a po jego śmierci przeszły pod panowanie Ptolemeuszy. Okres rzymski (I wiek p.n.e. – IV wiek n.e.) przyniósł miastu stabilizację i rozwój infrastrukturalny. Następnie, przez setki lat, Nikozja była częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, co umocniło jej chrześcijańskie korzenie. To właśnie w epoce bizantyjskiej, w X wieku, miasto awansowało do rangi stolicy Cypru, zastępując wcześniejszą stolicę Salaminę, która została zniszczona przez najazdy arabskie. Jej centralne położenie i naturalne obronne ukształtowanie terenu sprawiły, że była bezpieczniejszym wyborem.

W XII wieku, podczas krucjat, Cypr został zdobyty przez Ryszarda Lwie Serce, który następnie sprzedał wyspę templariuszom, a później królowi Jerozolimy, Guyowi de Lusignanowi. Pod panowaniem dynastii Lusignanów (1192-1489) Nikozja przeżywała swój złoty wiek. Została ufortyfikowana, a miasto rozkwitło jako centrum handlu, kultury i sztuki gotyckiej. To wtedy powstały liczne katedry i kościoły, w tym słynna Katedra św. Zofii (obecnie Meczet Selimiye), będąca arcydziełem architektury gotyckiej.

Później, w 1489 roku, Cypr, a wraz z nim Nikozja, przeszedł pod panowanie Republiki Weneckiej. Wenecjanie, obawiając się najazdów osmańskich, dodatkowo wzmocnili obronność miasta, budując imponujące mury obronne z basztami w kształcie serca, które do dziś otaczają starą część Nikozji. Ich budowa, trwająca od 1567 do 1570 roku, była ogromnym przedsięwzięciem inżynieryjnym, częściowo niszczącym wcześniejsze bizantyjskie i lusignańskie budowle. Mimo tych fortyfikacji, w 1570 roku miasto zostało zdobyte przez wojska osmańskie po zaciekłym oblężeniu, co zapoczątkowało trwający ponad trzy wieki okres panowania Imperium Osmańskiego. W tym czasie wiele kościołów przekształcono w meczety, a miasto zyskało charakterystyczne cechy architektury osmańskiej.

W 1878 roku, po zakończeniu wojny rosyjsko-tureckiej, Cypr został oddany pod administrację brytyjską, formalnie pozostając częścią Imperium Osmańskiego do 1914 roku, kiedy to został anektowany przez Wielką Brytanię. Okres brytyjski przyniósł modernizację, rozwój infrastruktury i edukacji, ale także początek narastających napięć między greckimi Cypryjczykami (dążącymi do zjednoczenia z Grecją – Enosis) a tureckimi Cypryjczykami.

Jednak kluczowym momentem w niedawnej historii Nikozji, który na zawsze zmienił jej oblicze, był rok 1964. Wzrost napięć etnicznych i wybuch walk między społecznościami grecką i turecką doprowadził do de facto podziału miasta, a strefa buforowa, monitorowana przez siły pokojowe ONZ (UNFICYP), została utworzona. Ten podział utrwalił się dramatycznie po tureckiej inwazji na Cypr w 1974 roku, która była odpowiedzią na zamach stanu wspierany przez grecką juntę wojskową. Inwazja doprowadziła do fizycznego i politycznego podziału wyspy na dwie części, a Nikozja stała się de facto stolicą dwóch bytów. Ta bolesna historia kształtuje współczesny obraz miasta, jego politykę, społeczeństwo i codzienne życie mieszkańców.

Podzielone Serce: Geopolityka Zielonej Linii i Rola ONZ

Nikozja jest symbolem złożoności konfliktu cypryjskiego, a jej najbardziej widocznym przejawem jest tzw. „Zielona Linia” (Green Line), czyli strefa buforowa, która przecina miasto na dwie części. Termin ten powstał w 1964 roku, kiedy dowódca UNFICYP, generał Peter Young, narysował zieloną linię na mapie Nikozji, oddzielając pozycje walczących stron, aby zapobiec dalszym walkom. Po tureckiej inwazji w 1974 roku linia ta rozciągnęła się na całą wyspę, tworząc zdemilitaryzowaną strefę o długości około 180 km, zarządzaną przez siły pokojowe ONZ.

W Nikozji, Zielona Linia jest najbardziej namacalna. Przebiega przez samo centrum starówki, oddzielając grecko-cypryjską część miasta od turecko-cypryjskiej. Ta cienka, ale znacząca bariera to pas ziemi o różnej szerokości – od zaledwie kilku metrów w gęsto zabudowanych obszarach miejskich, gdzie opuszczone budynki stoją z wybitymi oknami, po kilometry otwartej przestrzeni na obrzeżach miasta. Wiele ulic kończy się ślepymi zaułkami, z barykadami, workami z piaskiem i znakami ostrzegawczymi, przypominającymi o trwającym podziale.

Życie codzienne mieszkańców po obu stronach Zielonej Linii jest nią głęboko naznaczone. Przez dziesiątki lat wzajemne podróże były praktycznie niemożliwe. Sytuacja zmieniła się w 2003 roku, kiedy to, po długich negocjacjach, otworzono pierwsze punkty kontrolne, umożliwiając obywatelom obu stron przekraczanie linii. Najsłynniejszym z nich jest przejście na ulicy Ledra (Lokmacı w języku tureckim) w samym sercu starówki Nikozji. Jego otwarcie w 2008 roku stało się symbolem nadziei na pojednanie i normalizację relacji. Przejście to, początkowo jedynie dla pieszych, pozwala turystom i mieszkańcom swobodnie podróżować między obiema częściami miasta, doświadczając różnic kulturowych i ekonomicznych po zaledwie kilku krokach.

Rola Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nikozji i na całym Cyprze jest nie do przecenienia. Misja UNFICYP, ustanowiona w 1964 roku, jest jedną z najdłużej działających misji pokojowych ONZ. Jej głównym zadaniem jest utrzymanie pokoju i stabilności, monitorowanie Zielonej Linii, zapobieganie eskalacji konfliktów między dwoma społecznościami oraz wspieranie działań na rzecz pojednania. Żołnierze UNFICYP patrolują strefę buforową, a biura ONZ pełnią rolę mediatora w sporach i promują dialog między greckimi i tureckimi Cypryjczykami. Ich obecność jest stałym przypomnieniem o nierozwiązanym statusie politycznym wyspy, ale jednocześnie gwarantuje względny spokój i bezpieczeństwo, które są niezbędne dla codziennego funkcjonowania miasta.

Podział Nikozji to nie tylko kwestia geografii, ale głęboka rana w tkance społecznej i politycznej. Widoki opuszczonych domów w strefie buforowej, zarośnięte ogrody i pamiątki po dawnych mieszkańcach stanowią bolesne świadectwo przeszłości. Mimo to, miasto po obu stronach dynamicznie się rozwija, a mieszkańcy, choć z różnymi nadziejami na przyszłość, uczą się żyć z tą unikalną, geopolityczną rzeczywistością, co czyni Nikozję jednym z najbardziej intrygujących miast na mapie świata.

Centrum Władzy i Puls Ekonomii: Nikozja jako Motor Cypru

Jako stolica Cypru, Nikozja jest bezsprzecznie centrum politycznym i administracyjnym kraju. To tutaj znajduje się siedziba rządu Republiki Cypryjskiej, Pałac Prezydencki, budynki parlamentu, ministerstwa oraz liczne ambasady i misje dyplomatyczne. Wszystkie kluczowe decyzje polityczne i legislacyjne dotyczące Republiki Cypryjskiej zapadają właśnie w Nikozji, co czyni ją prawdziwym sercem sprawowania władzy na wyspie. Koncentracja instytucji rządowych i międzynarodowych sprawia, że miasto tętni życiem dyplomatycznym i urzędniczym, przyciągając kadry z całego świata.

Jednak znaczenie Nikozji wykracza daleko poza sferę polityki. Jest to również główny ośrodek gospodarczy i biznesowy Cypru, generujący znaczną część PKB wyspy. Miasto stanowi magnes dla inwestorów krajowych i zagranicznych, oferując stabilne środowisko biznesowe, korzystny system podatkowy (szczególnie dla międzynarodowych korporacji) oraz wykwalifikowaną siłę roboczą. Sektory, które dominują w gospodarce Nikozji, to przede wszystkim usługi, finanse, edukacja, handel i nieruchomości. Wielkie korporacje, banki, firmy audytorskie i kancelarie prawne mają swoje główne siedziby w stolicy, co podkreśla jej rolę jako regionalnego centrum finansowego i usługowego.

Położenie Nikozji w centrum wyspy, z dogodnym dostępem do głównych dróg i autostrad, sprawia, że pełni ona także funkcję ważnego węzła komunikacyjnego i logistycznego. Chociaż nie ma bezpośredniego dostępu do morza, bliskość portów w Limassol i Larnace oraz międzynarodowych lotnisk (w Larnace i Pafos) zapewnia sprawny przepływ towarów i usług. Rozwój infrastruktury miejskiej, nowoczesne biurowce i centra handlowe świadczą o dynamicznym wzroście gospodarczym miasta, zwłaszcza po kryzysie finansowym z lat 2012-2013, kiedy to Cypr wykazał imponującą odporność i zdolność do odbudowy.

Nikozja jest również ważnym centrum edukacyjnym, goszczącym kilka uniwersytetów, w tym Uniwersytet Cypryjski, jeden z największych i najbardziej prestiżowych na wyspie, oraz University of Nicosia, który jest największym prywatnym uniwersytetem na Cyprze. Obecność licznych studentów, zarówno lokalnych, jak i międzynarodowych, przyczynia się do dynamicznej atmosfery miasta, stymuluje rozwój usług i gastronomii, a także zasila rynek pracy nowymi talentami. Przemysł lekki, w tym produkcja odzieży, obuwia, napojów czy wyrobów tytoniowych, choć stracił na znaczeniu w porównaniu z sektorem usług, nadal odgrywa pewną rolę w lokalnej gospodarce.

Wzrost liczby start-upów i firm technologicznych w ostatnich latach świadczy o dywersyfikacji gospodarczej i dążeniu Nikozji do bycia innowacyjnym ośrodkiem. Miasto, mimo swoich politycznych podziałów, pozostaje kluczowym punktem na mapie ekonomicznej i politycznej nie tylko Cypru, ale całego regionu wschodniego Morza Śródziemnego.

Skarby Kultury i Architektury: Przewodnik po Zabytkach Nikozji

Nikozja to prawdziwa skarbnica historii i kultury, której zabytki opowiadają o tysiącach lat burzliwych dziejów. Spacer po mieście to podróż w czasie, podczas której można podziwiać wpływy różnych cywilizacji, od starożytnych Greków i Rzymian, przez Bizancjum, Lusignanów i Wenecjan, aż po Imperium Osmańskie i okres brytyjski.

Weneckie Mury Miejskie

Jednym z najbardziej charakterystycznych i imponujących zabytków Nikozji są doskonale zachowane weneckie mury miejskie. Zbudowane w XVI wieku, tuż przed najazdem osmańskim, mają długość około 4,5 km i otaczają starą część miasta. Mury te, z 11 bastionami w kształcie serca, są arcydziełem inżynierii wojskowej renesansu i stanowią jeden z najlepiej zachowanych przykładów weneckich fortyfikacji na świecie. Trzy główne bramy – Brama Famagusta, Brama Pafos i Brama Kyrenia – nadal służą jako punkty orientacyjne, a Brama Famagusta została pięknie odrestaurowana i obecnie mieści centrum kulturalne.

Meczet Selimiye (Dawna Katedra św. Zofii)

Położony w północnej, tureckiej części Nikozji, Meczet Selimiye jest świadectwem przemian religijnych i kulturowych miasta. Pierwotnie zbudowany jako Katedra św. Zofii, arcydzieło gotyku francuskiego z XIII wieku, był miejscem koronacji królów Cypru z dynastii Lusignanów. Po podboju osmańskim w 1570 roku, katedra została przekształcona w meczet. Dodano dwa minarety, a wnętrze zostało przystosowane do potrzeb islamu, choć gotyckie łuki i sklepienia nadal dominują, tworząc niezwykłe połączenie stylów. To fascynujące miejsce, które doskonale ilustruje wielowątkową historię Cypru.

Muzeum Cypryjskie

Dla miłośników archeologii i historii, Muzeum Cypryjskie (Cyprus Museum) jest obowiązkowym punktem na mapie. To najstarsze i najważniejsze muzeum archeologiczne na wyspie, założone w 1888 roku. Jego imponująca kolekcja obejmuje tysiące artefaktów od epoki neolitu (ok. 8200 p.n.e.) po wczesnobizantyjskie czasy (VII wiek n.e.). Wśród eksponatów znajdują się prehistoryczne ceramiki, rzeźby z terakoty, przedmioty z brązu, biżuteria, a także słynne kamienne posągi z Pomnika w Tamassos i rzeźby z sanktuarium w Ayia Irini. Muzeum to oferuje kompleksowy obraz ewolucji cywilizacji cypryjskiej i jej związków z innymi kulturami Morza Śródziemnego.

Muzeum Bizantyjskie i Galeria Sztuki

W pobliżu Arcybiskupstwa, Muzeum Bizantyjskie (Byzantine Museum) prezentuje jedną z najcenniejszych kolekcji ikon bizantyjskich na świecie, pochodzących z VIII do XVIII wieku. Oprócz ikon, muzeum posiada bizantyjskie naczynia liturgiczne, szaty, manuskrypty oraz inne artefakty, które świadczą o bogatej tradycji religijnej i artystycznej Cypru. Jest to prawdziwa gratka dla miłośników sztuki sakralnej i historii Bizancjum.

Biblioteka Sułtana Mahmuta II

W tureckiej części Nikozji, obok Meczetu Selimiye, znajduje się Biblioteka Sułtana Mahmuta II. Ta zabytkowa biblioteka, założona w XVIII wieku, zawiera cenną kolekcję starodruków, rzadkich manuskryptów i publikacji z okresu osmańskiego i preosmańskiego. To ważne centrum badań historycznych i kulturowych, które przechowuje wiedzę o bogatym dziedzictwie osmańskim Cypru.

Cypryjski Teatr Narodowy

Dla entuzjastów sztuki współczesnej i performatywnej, Cypryjski Teatr Narodowy (Cyprus Theatre Organization – THOC) w południowej Nikozji jest kluczowym miejscem. Oferuje on różnorodny repertuar, od klasycznych sztuk greckich i międzynarodowych, po nowoczesne adaptacje i przedstawienia lokalnych twórców. Teatr ten odgrywa istotną rolę w promowaniu cypryjskiej dramaturgii i jest ważnym ośrodkiem życia kulturalnego miasta.

Punkt widokowy na ulicy Ledra

Jednym z najbardziej poruszających i symbolicznych miejsc w Nikozji jest punkt widokowy na ulicy Ledra (Shacolas Tower Museum & Observatory). Zlokalizowany na 11 piętrze wieżowca, oferuje panoramiczny widok na całe miasto, w tym na Zieloną Linię i obie części Nikozji. Z perspektywy lotu ptaka widać, jak miasto jest faktycznie podzielone, z jednej strony nowoczesne ulice i kościoły, z drugiej – minarety i wąskie uliczki starówki. To unikalne doświadczenie, które pozwala zrozumieć geopolityczny wymiar Nikozji i podziwiać jej architektoniczne kontrasty.

Oprócz tych głównych punktów, Nikozja kryje niezliczone mniejsze muzea, galerie sztuki, kościoły, meczety i zabytkowe budynki, które czekają na odkrycie, świadcząc o jej niezwykłej, wielowarstwowej historii.

Smaki, Sztuka i Życie Codzienne: Odkrywanie Kulturowego Bogactwa Nikozji

Nikozja to miasto, które żyje i oddycha kulturą, oferując niezliczone możliwości zanurzenia się w autentycznej cypryjskiej atmosferze. Jej kulturowe bogactwo jest efektem tysięcy lat wpływów, które ukształtowały unikalną tożsamość wyspy.

Wąskie uliczki starówki i tradycyjne kawiarnie

Serce Nikozji bije na jej starówce, otoczonej weneckimi murami. Tu, w plątaninie wąskich, brukowanych uliczek, historia ożywa. Południowa (grecko-cypryjska) część starówki, zwana Laiki Geitonia, to labirynt tradycyjnych domów z balkonami pełnymi kwiatów, maleńkich sklepików z rękodziełem, galerii sztuki i, co najważniejsze, urokliwych kawiarni. Grecka cypryjska kultura kawowa jest głęboko zakorzeniona – „kafeneia” to nie tylko miejsca do picia kawy, ale centra życia społecznego, gdzie mieszkańcy spotykają się, by rozmawiać, grać w tavli (tryktraka) i obserwować świat. Aromaty cypryjskiej kawy, przyrządzanej w miedzianych tygielkach, unoszą się w powietrzu, zapraszając do chwili relaksu.

Po przekroczeniu Zielonej Linii, w północnej (turecko-cypryjskiej) części starówki, sceneria zmienia się, zachowując jednak podobny, intymny charakter. Tu również znajdziemy wąskie uliczki, ale z dominującą architekturą osmańską i innymi tradycjami kawiarnianymi. Tradycyjne tureckie herbaty i kawy serwowane są w klimatycznych lokalach, często z widokiem na historyczne meczety. To właśnie w tych zaułkach, po obu stronach, można poczuć prawdziwego ducha Nikozji, z dala od zgiełku nowoczesnych bulwarów.

Główny Plac Atatürka (Sarajönü Meydanı)

W północnej części Nikozji, głównym centrum życia społecznego jest Plac Atatürka, znany również jako Sarajönü Meydanı. To tętniące życiem serce miasta, otoczone budynkami z czasów brytyjskich i osmańskich, z imponującą wenecką kolumną na środku. Plac jest miejscem spotkań, spacerów, a także lokalnych wydarzeń i festiwali. Liczne sklepy, restauracje i kawiarnie wokół placu sprawiają, że zawsze panuje tu ruch i gwar, dając poczucie prawdziwego, lokalnego życia.

Sztuka i scena kulturalna

Nikozja to miasto, które szczyci się dynamiczną sceną artystyczną. Oprócz wspomnianego Cypryjskiego Teatru Narodowego, działa tu wiele mniejszych teatrów i scen eksperymentalnych. Galerie sztuki, zarówno publiczne, jak i prywatne, prezentują prace lokalnych artystów, często odzwierciedlające cypryjską tożsamość i złożone relacje historyczne. Muzea, takie jak Państwowa Galeria Sztuki Nowoczesnej (State Gallery of Contemporary Art) czy Leventis Municipal Museum of Nicosia, oferują wgląd w dziedzictwo i współczesną twórczość. Miasto jest również gospodarzem licznych festiwali, od międzynarodowych festiwali filmowych i teatralnych, po lokalne festiwale muzyki folkowej i tańca, które celebrują bogactwo cypryjskich tradycji.

Kultura gastronomiczna

Odkrywanie Nikozji byłoby niepełne bez zanurzenia się w jej wyśmienitej kuchni. Cypryjska gastronomia to niezwykłe połączenie wpływów greckich, tureckich i bliskowschodnich. W południowej części miasta dominują tawerny serwujące tradycyjne meze (małe dania, które pozwalają spróbować wielu smaków jednocześnie), świeże owoce morza, souvlaki (szaszłyki) i dania z grilla. Warto spróbować lokalnego sera halloumi, grillowanego lub smażonego, a także dań takich jak kleftiko (powoli pieczona jagnięcina) czy moussaka. W tureckiej części Nikozji skosztować można wyśmienitych kebabów, lahmacun (turecka pizza), börek (ciasto filo z nadzieniem) oraz słodyczy takich jak baklava. Różnorodność smaków i aromatów to prawdziwa uczta dla podniebienia.

Kultura kawiarniana, wszechobecna w Nikozji, uzupełnia ofertę gastronomiczną. Nowoczesne kawiarnie oferują szeroki wybór kaw i deserów, stając się popularnymi miejscami pracy zdalnej czy spotkań towarzyskich. Wieczorami, bary i kluby w centrum miasta tętnią życiem, zwłaszcza w dzielnicach takich jak Faneromeni czy Ledra Street, oferując rozrywkę do późnych godzin nocnych.

Nikozja to miasto, które zaprasza do eksploracji na wielu poziomach. Jej kulturowe bogactwo, widoczne w architekturze, sztuce, gastronomii i codziennym życiu, sprawia, że jest to niezapomniane miejsce, które mimo swoich podziałów, emanuje niezwykłą energią i autentycznością.

Praktyczne Wskazówki dla Podróżnika: Jak Zwiedzać Nikozję

Planując wizytę w Nikozji, warto wziąć pod uwagę kilka praktycznych aspektów, aby jak najlepiej wykorzystać czas i w pełni doświadczyć unikalnego charakteru stolicy Cypru.

Dojazd do Nikozji

Nikozja nie posiada własnego lotniska cywilnego, ale jest doskonale skomunikowana z międzynarodowymi lotniskami w Larnace (LCA) i Pafos (PFO). Lotnisko w Larnace jest głównym portem lotniczym Republiki Cypryjskiej i znajduje się około 49 km na południowy wschód od Nikozji. Z lotniska do stolicy kursują regularne autobusy (np. Kapnos Airport Shuttle) lub taksówki. Podróż autobusem zajmuje około 40-50 minut i jest ekonomiczną opcją. Z lotniska w Pafos (około 140 km na zachód) również dostępne są połączenia autobusowe, choć podróż jest dłuższa.

Jeśli planujesz podróżować po wyspie, Nikozja jest centralnym punktem, z którego łatwo dotrzeć do innych miast, takich jak Limassol, Larnaka czy Ayia Napa, dzięki dobrze rozwiniętej sieci autostrad i połączeń autobusowych (firmy takie jak Intercity Buses).

Poruszanie się po mieście

Stara część Nikozji, otoczona weneckimi murami, jest najlepiej eksplorowana pieszo. Wąskie uliczki, piesze strefy i historyczne zaułki sprzyjają spacerom i pozwalają na odkrycie ukrytych skarbów. Poza murami, miasto jest rozległe, dlatego do poruszania się po nowoczesnych dzielnicach i dotarcia do dalszych atrakcji można skorzystać z miejskich autobusów publicznych (O.S.E.L.) lub taksówek. Alternatywnie, dla większej swobody, można wynająć samochód – pamiętajmy jednak, że na Cyprze obowiązuje ruch lewostronny.

Przekraczanie Zielonej Linii

Jednym z najbardziej intrygujących aspektów wizyty w Nikozji jest możliwość